Αποδεικνύεται ότι το σωματικό μας βάρος έχει διαχρονικά αυξητικές τάσεις. Κάτι που σημαίνει ότι όσο μεγαλώνουμε πρέπει να κάνουμε ολοένα και περισσότερα πράγματα, για να κρατήσουμε σταθερό το βάρος μας. Κατά κανόνα, σε έναν υγιή άνθρωπο, το βάρος αυξάνει κυρίως από το επιπλέον (των βιολογικών του αναγκών) φαγητό.
Τι προκαλεί όμως αυτή την αυξημένη κατανάλωση φαγητού; Υπάρχουν παράγοντες που αντίστοιχα καθορίζουν την ποσότητα που τρώμε; Και αν εντοπιστούν τα αίτια, τι χρειάζεται για να μπορέσουμε να ελέγξουμε τις διακυμάνσεις του βάρους μας;
Αντίδραση
Το πώς θα αντιδράσουμε στην θέα ενός λαχταριστού πιάτου επηρεάζεται από την (γενικότερη) επάρκεια του φαγητού, τις ατομικές διατροφικές γνώσεις, τη συναισθηματική κατάσταση και τις εμπειρίες του ατόμου, το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο που ζει και δρα ο καθένας μας.
Αισθήσεις
Έρευνες έδειξαν ότι η πρόσληψη θερμίδων είναι μεγαλύτερη όταν το γεύμα αποτελείται από περισσότερα του ενός τρόφιμα, όταν το φαγητό είναι πιο νόστιμο και όταν είναι πιο πυκνό ενεργειακά (δηλ., όταν έχει προστεθεί μεγαλύτερη ποσότητα μαγειρικού λίπους).
Η θέα και η μυρωδιά του φαγητού μπορούν να αυξήσουν την όρεξη και να προκαλέσουν μεγαλύτερη κατανάλωση φαγητού.
Παράλληλα, είναι πολύ εύκολο να συνδέσουμε μη διατροφικά ερεθίσματα με το φαγητό: αν π.χ. συνηθίζουμε να τρώμε μπροστά στην τηλεόραση, κάθε φορά που παρακολουθούμε μια εκπομπή θα ψάχνουμε αντίστοιχα και κάτι να φάμε.
Μερίδα
Μετά από μια κουραστική μέρα, αναζητούμε συνήθως την… κατάλληλη ποσότητα φαγητού για να μας ξεκουράσει. Ποσότητα που τις περισσότερες φορές είναι τουλάχιστον υπερβολική. Αποτέλεσμα αυτού είναι να σερβίρουμε σταδιακά σημαντικά μεγαλύτερες μερίδες.
Έτοιμο φαγητό
Το σπιτικό φαγητό τείνει να γίνει… είδος προς εξαφάνιση. Αντίθετα, τα σνακ, το φαγητό σε πακέτο ή στο δρόμο, η έξοδος για φαγητό σ’ εστιατόριο είναι πλέον πολύ πιο συχνά φαινόμενα. Θεωρείται δεδομένο ότι το (πρόχειρο) φαγητό, που δεν περνά… από τα χέρια μας, είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε θερμίδες και λιπαρά και συνεισφέρει τα μέγιστα στην υπερκατανάλωση ενέργειας και τη σταδιακή άνοδο του βάρους.
Προτίμηση
Οι διατροφικές μας προτιμήσεις αλλάζουν όσο μεγαλώνουμε, ως συνέπεια εμπειριών και εκμάθησης. Προκύπτει μάλιστα ότι όσο περισσότερο μας αρέσει ένα τρόφιμο, τόσο μεγαλύτερη μερίδα θα μας σερβίρουμε. Δεν είναι το ίδιο – τουλάχιστον για τους περισσότερους – μια τεράστια μπριζόλα με ένα δεύτερο πιάτο φακές!
Στρες
Υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι σε ήπια ένταση το στρες αυξάνει την πρόσληψη τροφής, ενώ σε πιο σοβαρές καταστάσεις καταστέλλει την όρεξη. Επίσης, οι περισσότεροι άνθρωποι εμφανίζουν την τάση να αυξάνουν την κατανάλωση γλυκών και λιπαρών τροφίμων, υπό συνθήκες άγχους.
Εκπαίδευση
Για να αποτρέψουμε την – κατά κάποιο τρόπο – προγραμματισμένη ανοδική πορεία του βάρους, πρέπει πρώτα απ’ όλα να εστιάσουμε στο πρόβλημα του καθενός με το φαγητό. Τρώμε παραπάνω για διαφορετικούς λόγους ο καθένας μας. Κάπου εκεί βρίσκεται και η αφετηρία της λύσης του προβλήματος: με οδηγό τις αδυναμίες μας και όπλα τις αποκτηθείσες με εκπαίδευση τεχνικές/ δεξιότητες, προστατεύουμε το σώμα (και την υγεία) μας από τις διακυμάνσεις του βάρους. Κάτι που προϋποθέτει βέβαια μακροπρόθεσμη προοπτική και διάθεση για αλλαγή.
Γιώργος Μίλεσης, MSc
Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος
georgemiles9@gmail.com, milesis@diatistrofis.gr